KUALA LUMPUR – Kapal tangki minyak Malaysia yang dibenarkan melalui laluan selamat melalui Selat Hormuz telah melegakan kebimbangan mengenai bekalan bahan api namun pakar ekonomi menyatakan kesan lebih luas terhadap harga dan kestabilan jangka panjang masih terhad.
Tujuh kapal Malaysia, termasuk kapal tangki minyak, dibenarkan belayar melalui laluan strategik itu oleh kerajaan Iran dan kini sedang dalam perjalanan pulang.
Selat Hormuz, yang membawa kira-kira 20 peratus bekalan minyak dunia, berdepan gangguan dalam beberapa minggu kebelakangan ini susulan serangan melibatkan Amerika Syarikat, Israel dan Iran, selain serangan balas di seluruh rantau Teluk.
Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim berkata beliau telah berbincang dengan Presiden Iran, Masoud Pezeshkian, yang memberi jaminan laluan selamat untuk kapal-kapal Malaysia tersebut.
Setiap kapal tangki difahamkan membawa sekurang-kurangnya dua juta tong minyak, menjadikannya penting untuk mengekalkan kestabilan bekalan bahan api domestik.
Kira-kira 2,000 kapal dilaporkan masih terkandas di Selat Hormuz.
Penganalisis kanan dan perunding di Global Asia Consulting, Samirul Ariff Othman, berkata kepentingan kapal-kapal tangki ini lebih kepada mencegah gangguan bekalan berbanding perubahan harga secara segera.
“Mereka penting, tetapi bukan dalam erti kata mudah bahawa satu kapal tangki bersamaan satu perubahan harga. Kepentingannya ialah mereka membantu mengelakkan premium gangguan fizikal menjadi masalah bekalan domestik,” katanya.
Beliau menjelaskan aliran kargo yang berterusan membolehkan kilang penapisan dan pengedar mengurus inventori dengan lebih baik dan mengelakkan penetapan harga secara panik, sambil melegakan tekanan terhadap bil subsidi kerajaan.
“Apabila aliran fizikal dipulihkan, bil subsidi lebih mudah diurus berbanding jika kargo tersekat,” tambahnya, sambil menekankan bahawa sebarang gangguan akan menjejaskan kewangan awam dan kos bahan api industri sebelum dirasai di pam minyak.
Sementara seorang lagi ahli ekonomi Geoffrey Williams turut menekankan kesan jangka pendek yang terhad, menunjukkan bahawa jumlah minyak yang dibawa kapal itu masih kecil berbanding permintaan negara.
“Tambahan dua juta tong bersamaan kira-kira 320 juta liter dan hanya sekitar dua hingga tiga hari penggunaan minyak mentah, jadi ia tidak banyak membantu,” katanya.
Bagaimanapun, beliau menyatakan kemampuan Malaysia untuk mendapatkan laluan selamat mencerminkan kedudukan diplomatiknya di tengah ketegangan geopolitik yang berterusan.
“Malaysia mengekalkan pendirian neutral dalam hubungan perdagangan dan hubungan positif dengan Iran, yang membolehkan negara ini berunding untuk laluan selamat melalui Selat Hormuz,” katanya.
Walaupun Malaysia adalah negara pengeluar minyak namun negara ini masih bergantung tinggi pada import, terutama di bawah strategi “jual mahal, beli murah”, di mana bahan api gred tinggi dieksport manakala minyak mentah dan produk ditapis kos rendah diperoleh dari luar negara.
Tahun lalu, kira-kira 69 peratus minyak mentah dan import petroleum Malaysia datang dari Timur Tengah.
Kedua-dua penganalisis menekankan bahawa pergantungan ini menjadikan negara terdedah kepada kejutan luaran.
Samirul turut mengingatkan bahawa gangguan aliran minyak global boleh segera diterjemahkan kepada tekanan kos yang lebih meluas dalam ekonomi, terutamanya dalam sektor seperti logistik, pembuatan, pengedaran makanan, penerbangan dan perkapalan.
“Walaupun petrol runcit dikawal, perniagaan masih menghadapi tekanan kos di bahagian lain rantaian,” katanya.
Williams menambah bahawa pengurusan permintaan juga penting, mencadangkan penggunaan lebih meluas kaedah bekerja dari rumah bagi mengurangkan tekanan terhadap penggunaan bahan api.
“Jika satu pertiga pengguna jalan raya bekerja dari rumah, ia boleh menjimatkan sehingga RM1 bilion sebulan dalam subsidi dan membantu melanjutkan bekalan,” katanya.
Samirul menekankan bahawa walaupun kepulangan kapal tangki membantu mengelak gangguan segera, ia tidak menyelesaikan kelemahan asas.
“Laluan selamat membantu mencegah kejutan bekalan segera, tetapi ia tidak seharusnya membuat kita alpa. Ia menunjukkan betapa cepatnya konflik jauh boleh menjadi isu kos sara hidup di Malaysia apabila keselamatan tenaga bergantung pada laluan laut yang rapuh,” katanya. – 29 Mac, 2026