KUALA LUMPUR – Keputusan Tribunal Pekerja Gig yang melabel ciri ‘Auto-Accept’ kendalian Grab sebagai pencabulan hak pekerja mencetuskan polarisasi dalam kalangan persatuan e-hailing, yang khuatir kebebasan mutlak menolak tempahan berisiko menghidupkan semula ‘mimpi ngeri’ era teksi konvensional.
Dua persatuan utama—Persatuan Rakan Grab Malaysia (PRGM) dan Pertubuhan Lestari Ekonomi Aktivis Digital Malaysia (LEAD Malaysia)—secara terbuka menyanggah dapatan tribunal itu. Mereka menegaskan langkah melonggarkan kawalan tempahan sehingga membolehkan pemandu memilih destinasi dan kadar tambang sesuka hati hanya akan menghakis keyakinan pengguna serta menjejaskan pasaran e-hailing secara keseluruhan.
Syor tribunal agar pemandu dimaklumkan jenis perkhidmatan serta kadar tambang sebelum membuat penerimaan, di samping penyediaan tempoh pembatalan yang munasabah, dikhuatiri mengundang kembali budaya lapuk segelintir pemandu teksi yang gemar memilih penumpang.
Selain isu ‘Auto-Accept’, tribunal berkenaan—yang bersidang bagi menyelesaikan pertikaian pemandu terhadap GrabCar Sdn Bhd—turut mengesyorkan agar operator menyediakan garis panduan lebih telus mengenai sekatan tempahan, kuota pembatalan, akses kepada sokongan khidmat pelanggan, serta mekanisme semakan manual oleh manusia bagi setiap ketetapan yang dibuat oleh sistem automasi.
Keseimbangan antara hak dan kebolehpercayaan perkhidmatan
Timbalan Pengerusi PRGM, Muhamad Akmal Mustapa Kamar, menegaskan sebarang rombakan dasar mesti mengimbangi hak pemandu dengan ekspektasi penumpang terhadap perkhidmatan yang konsisten dan boleh diharap.
“Kebimbangan utama kami ialah sikap terlalu memilih penumpang boleh mengulangi episod hitam era teksi dahulu yang mencetuskan rungutan berpanjangan pengguna,” katanya kepada Scoop.
Beliau menjelaskan sistem sedia ada sudah pun menyediakan ruang fleksibiliti menerusi ciri ‘Fast Cancel’, yang memberi masa sehingga 10 saat untuk pemandu menilai sama ada mahu meneruskan atau membatalkan tugasan.
“Ciri ‘Auto-Accept’ ini ada rasional praktikalnya. Ia meminimumkan gangguan visual dan sentuhan pada skrin telefon ketika memandu, sekali gus menjamin keselamatan di jalan raya. Sistem ini mempercepatkan proses padanan, membolehkan rakan pemandu memaksimumkan masa melengkapkan perjalanan dan menjana pendapatan,” jelasnya.
Muhamad Akmal turut menuntut konsistensi pelaksanaan di peringkat industri sekiranya kerajaan berhasrat menguatkuasakan syor tersebut.
“Jika ketetapan ini terpakai kepada Grab, ia wajib dikuatkuasakan sama rata ke atas semua pengendali e-hailing lain. Prinsipnya tidak boleh terpilih.”
Menurutnya, PRGM dijadual mengadakan pertemuan bersama pihak pengurusan GrabCar dalam masa terdekat bagi membincangkan resolusi tribunal serta mengemukakan cadangan penambahbaikan berasaskan maklum balas akar umbi.
“Kita perlukan jalan tengah—memperkasa kebebasan pemandu tanpa merobek keyakinan penumpang atau menjejaskan periuk nasi mereka sendiri,” tegasnya.
Pandangan itu disokong Setiausaha LEAD Malaysia, Zhafri Azizi Mohd Azme, yang mempersoalkan keperluan mengubah sistem sedia ada tatkala ruang menolak tugasan sudah pun wujud.
Sambil mengimbau kekecewaan orang ramai terhadap kerenah pemandu teksi konvensional yang memilih laluan tertentu satu ketika dahulu, Zhafri menyifatkan kebebasan tanpa kawalan hanya akan membawa padah kepada ekosistem perkhidmatan.
Tegasnya, platform e-hailing perlu mengekalkan keseimbangan antara penawaran dan permintaan; kejatuhan jumlah pengguna akhirnya akan memukul kembali pendapatan harian pemandu.
Menyentuh status syor tribunal, Zhafri menegaskan dapatan itu tidak wajar dianggap sebagai satu perintah mandatori yang mengikat, apatah lagi tiada garis masa pelaksanaan rasmi ditetapkan setakat ini.
Beri kuasa pemandu pilih, hormati persetujuan bermaklumat
Bagaimanapun, Gabungan eHailing Malaysia (GEM) berpendirian sebaliknya dengan menyokong penuh keputusan tribunal, berhujah bahawa hak undang-undang pekerja gig tidak boleh dikorbankan demi mengejar automasi semata-mata.
Ketua Aktivis GEM, Jose Rizal, menegaskan dapatan tribunal sudah jelas: mekanisme ‘Auto-Accept’ GrabCar melanggar Seksyen 8(1)(b) dan (c) Akta Pekerja Gig 2025 kerana mengesahkan tempahan sebelum pemandu sempat meneliti butiran tugasan serta anggaran tambang yang ditawarkan.
“Penerimaan sesuatu tugasan gig wajib berlandaskan ‘informed consent’ (persetujuan bermaklumat), bukan keputusan yang dipaksa secara automatik oleh sistem bagi pihak pemandu,” katanya kepada Scoop.
Jose menjelaskan GEM tidak menuntut kebebasan membatalkan trip sewenang-wenangnya, sebaliknya menuntut pemandu diberikan pilihan untuk mengaktifkan atau mematikan ciri ‘Auto-Accept’ mengikut kesesuaian mereka.
Beliau mendakwa ciri ‘Fast Cancel’ mahupun tindakan meminta penumpang membatalkan perjalanan gagal melindungi pemandu daripada ancaman penalti, sekatan kuota pembatalan, serta penurunan kadar prestasi akaun.
“Melindungi hak pengguna tidak boleh dijadikan alasan untuk mengabaikan hak statutori pemandu di bawah undang-undang,” tegasnya.
Isu ini, katanya, perlu dilihat seiring tekanan kenaikan kos operasi—termasuk harga bahan api, penyelenggaraan kenderaan, caruman insurans, serta masa perjalanan tanpa bayaran untuk mengambil penumpang.
“Jika struktur tambang tidak mencerminkan kos sebenar ini, kita tidak boleh mengharapkan kualiti perkhidmatan melonjak hanya dengan menyekat kebebasan pemandu membuat pilihan ekonomi mereka.”
Kementerian Sumber Manusia pada 7 November lalu mengumumkan keputusan tribunal berkenaan membabitkan tiga kes pertikaian utama: tuntutan kewangan pemandu, pengendalian sistem platform digital, serta penggantungan akaun pemandu akibat salah laku.
Walaupun tribunal mengekalkan tindakan penggantungan akaun bagi kes salah laku penumpang, badan itu memutuskan bahawa mekanisme ‘Auto-Accept’ dan ‘Fast Cancel’ milik GrabCar melanggar peruntukan Akta Pekerja Gig 2025 kerana ketiadaan ketelusan maklumat sebelum tempahan dikunci masuk.
Tribunal itu turut mendapati Grab melanggar akta sama berhubung tindakan pembekuan akaun sementara (‘booking pauses’) serta penetapan kuota pembatalan tanpa penjelasan terperinci mengenai terma, tempoh, dan syarat-syarat yang dikenakan. – 10 November, 2026