Desakan secara tiba-tiba yang menuntut Ketua Pesuruhjaya Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM), Tan Sri Azam Baki untuk meletak jawatan telah mencetuskan satu persoalan: adakah tuntutan itu benar-benar mengenai akauntabiliti atau ada sesuatu yang lebih besar di sebaliknya?
Azam Baki baru-baru ini menjadi tumpuan susulan laporan Bloomberg yang diterbitkan pada 10 Februari bertajuk “Malaysian Anti-Graft Chief Returns to Stocks After Outcry.”
Artikel tersebut mendakwa beliau memiliki 17.7 juta saham dalam sebuah firma kewangan dan gagal mengisytiharkan asetnya secara terbuka, sekali gus mengungkit semula kontroversi yang mula timbul pada 2021.
Dakwaan ini mencetuskan reaksi politik serta-merta, dengan pengkritik menuntut penjelasan dan ada yang menyeru supaya beliau disingkirkan.
Namun, Azam Baki tidak berdiam diri. Beliau memfailkan saman fitnah sebanyak RM100 juta terhadap Bloomberg, menuduh agensi berita itu menerbitkan laporan mengelirukan yang mencemarkan reputasinya.
Tindakan itu menunjukkan beliau bersedia mempertahankan diri di mahkamah, bukannya berundur secara senyap di bawah tekanan.
Apa yang membimbangkan ialah apa yang berlaku selepas itu. Beberapa ahli politik mula mendesak agar Azam Baki disingkirkan serta-merta sebelum beliau sempat memberikan penjelasan kepada jawatankuasa khas yang ditugaskan meneliti perkara tersebut.
Tindakan terburu-buru menjatuhkan hukuman ini amat ketara, khususnya apabila proses sewajarnya belum selesai.
Ini membawa kepada satu persoalan yang tidak selesa tetapi perlu ditanya: adakah Azam Baki benar-benar sasaran utama, atau sekadar berdiri di hadapan sesuatu yang jauh lebih besar?
Bagi media asing, menghidupkan semula isu melibatkan Azam Baki bukanlah sesuatu yang mengejutkan jika dilihat dalam konteksnya.
Sepanjang dua hingga tiga tahun kebelakangan ini, Azam Baki dan pegawai-pegawainya di SPRM telah ‘mencuit’ tokoh paling berpengaruh di negara ini, daripada bekas Perdana Menteri hingga ahli perniagaan terkemuka.
Ini bukan siasatan simbolik. Ia melibatkan jumlah wang yang besar, pengaruh politik dan rangkaian yang telah lama beroperasi dengan rasa kebal daripada tindakan undang-undang.
Semalam sahaja, Scoop menerbitkan artikel bertajuk “Dari ikan bilis ke jerung: Kes rasuah berprofil tinggi SPRM 2023 hingga 2026.”
Laporan itu menekankan bagaimana suruhanjaya tersebut beralih daripada menyasarkan pesalah golongan bawahan kepada mengejar ahli politik kanan, tokoh korporat dan bekas pemegang jawatan tinggi.
Ia mengukuhkan persepsi bahawa SPRM, sekurang-kurangnya kebelakangan ini, lebih bersedia memburu “ikan jerung”.
Oleh itu, tidak mustahil SPRM telah menyentuh sensitiviti pihak tertentu. Seseorang yang sedang disiasat atau bimbang terdedah, mungkin berasa cukup terancam untuk melawan kembali, bukan di mahkamah, tetapi di mahkamah pendapat umum.
Jika itu keadaannya, bukan sesuatu yang mengada-ngada untuk mempercayai bahawa individu atau rangkaian sedemikian mungkin mempunyai pengaruh untuk membentuk naratif melalui media asing.
Kita tentu tidak boleh menuding jari kepada mana-mana individu atau kumpulan tertentu pada peringkat ini. SPRM telah mengumpul ramai musuh selama bertahun-tahun, dan bukan tanpa sebab.
Agensi pencegahan rasuah jarang mendapat kawan apabila mereka menjalankan tugas dengan betul. Setiap serbuan, setiap tangkapan dan setiap pertuduhan di mahkamah menimbulkan rasa tidak puas hati dalam kalangan pihak yang pernah merasakan diri mereka tidak boleh disentuh.
Satu lagi faktor yang tidak boleh diketepikan ialah faktor masa, memandangkan Azam Baki semakin menghampiri penghujung tempohnya sebagai Ketua Pesuruhjaya SPRM.
Dalam keadaan biasa, ini akan menjadi tempoh peralihan. Namun, keghairahan mendadak untuk menyingkirkan beliau mencetuskan satu lagi persoalan: adakah sesetengah pihak bimbang kontraknya akan disambung?
Jika Azam dibenarkan menghabiskan kontraknya atau jika diberikan lanjutan, ia akan memberi beliau dan pasukannya lebih masa untuk meneruskan siasatan yang sedang berjalan dan mungkin membuka siasatan baharu.
Bagi mereka yang percaya mereka mungkin menjadi sasaran seterusnya, kemungkinan kontrak diperbaharui mungkin jauh lebih membimbangkan daripada laporan Bloomberg itu sendiri.
Ini mungkin menjelaskan desakan untuk menyingkirkannya sekarang, daripada membenarkannya menghabiskan tempoh perkhidmatan dan berpotensi meneruskan kempen menentang rasuah.
Konteks politik juga penting. Sejak Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim mengambil alih jawatan, SPRM bekerja tanpa henti untuk meneruskan kes rasuah yang telah lama terbengkalai.
Semangat baharu ini telah telah membuat golongan atau sistem lama berasa tergugat atau tidak selesa. Bagi mereka yang sudah biasa dengan perlindungan dan keistimewaan, SPRM yang agresif bukan simbol reformasi, sebaliknya satu ancaman.
Namun, semua ini bukan bermakna Azam Baki harus terlepas daripada penelitian. Ketelusan dan akauntabiliti mesti terpakai kepada semua pihak terutama pegawai tertinggi badan pencegahan rasuah negara.
Bagaimanapun terdapat perbezaan besar antara penelitian dan “hukuman awam” sebelum proses sewajarnya dibenarkan berjalan.
Memaksanya berundur sebelum beliau sempat menjelaskan dirinya kepada jawatankuasa khas berisiko menjejaskan prinsip keadilan yang kononnya dipertahankan ramai.
Mungkin persoalan sebenar bukanlah sama ada Azam Baki memiliki saham, tetapi siapa yang paling mendapat manfaat jika beliau disingkirkan sebelum kontraknya berakhir pada 12 Mei 2026. — 26 Februari, 2026
T. Vignesh ialah Editor Eksekutif Scoop.my