CYBERJAYA — Data telefon mudah alih yang digunakan Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (MCMC) untuk perancangan dasar sudah pun dirahsiakan di peringkat penyedia rangkaian dan tidak boleh digunakan untuk mengenal pasti individu, kata agensi itu hari ini berikutan kebimbangan mengenai privasi data peribadi.
Timbalan Pengarah Urusan MCMC, Datuk Zurkarnain Mohd Yasin berkata data yang dikongsi melalui inisiatif Data Telefon Bimbit (MPD) dirahsiakan daripada semua maklumat pengenalan peribadi (PII) — seperti nama, nombor IC dan alamat — sebelum ia sampai kepada suruhanjaya itu.
“Kalau kita lihat surat yang dikeluarkan kepada penyedia perkhidmatan, memang kita menyatakan secara khusus supaya data-data yang diberikan itu mestilah dirahsiakan. Mesti tidak ada unsur yang boleh mengenal pasti siapakah pemilik akaun atau individu – tidak ada matlumat nama, tidak ada nombor IC, atapun alamat,” katanya.
“Apa yang kita kumpulkan adalah lokasi menara pemancar, ataupun base station di mana komunikasi itu dilaksanakan. Sama ada panggilan atau pengunaan data internet, bukan lokasi sebenar individu itu. Walaupun begitu, hanya set data tanpa nama dihantar kepada MCMC. Kami tidak mahu data mentah.”
Zulkarnain berkata program MPD mematuhi sepenuhnya Akta Perlindungan Data Peribadi 2010, di mana data anonim tidak diklasifikasikan sebagai data peribadi. Beliau menambah bahawa hanya sekumpulan kecil dalam bahagian perangkaan MCMC yang mengendalikan maklumat di bawah kawalan dalaman yang ketat.
Beliau mengulangi bahawa data itu tidak boleh digunakan untuk mengenal pasti individu, sama ada secara langsung atau tidak langsung, dan bahawa inisiatif itu mematuhi undang-undang negara dan piawaian yang diiktiraf di peringkat antarabangsa.
“Semua parameter dibincangkan secara global dan piawaian telah ditetapkan. Malaysia bukan satu-satunya negara yang menggunakan MPD untuk tujuan dasar dan pengumpulan data yang lebih baik,” katanya sambil menegaskan kebimbangan orang ramai adalah berdasarkan maklumat yang salah.
“Sejak awal, inisiatif ini dipandu oleh penekanan kerajaan dan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu untuk menghormati privasi dan melindungi maklumat peribadi.”
Zulkarnain juga menegaskan bahawa apabila sistem Data Penentududukan Mudah Alih (MPT) dilancarkan, Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM) telah menjalankan taklimat media dan ketua perangkawannya telah membuat penampilan umum untuk menjelaskan metodologi itu — walaupun kesedaran awam masih terhad sehingga dakwaan penyalahgunaan baru-baru ini muncul.
“Kami komited untuk menegakkan privasi dan beroperasi dalam lingkungan undang-undang, sama ada di bawah undang-undang perlindungan data peribadi atau Akta Statistik Kebangsaan,” katanya.
Beliau juga menyatakan bahawa Malaysia bukan satu-satunya negara yang menggunakan MPD untuk mendapatkan statistik dan ia adalah usaha global yang disokong oleh agensi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB).
“Semua parameter dibincangkan di peringkat antarabangsa, dan piawaian telah ditetapkan.”
Projek MPT, yang ditadbir oleh DOSM menggunakan MPD, bertujuan untuk meningkatkan penggubalan dasar berasaskan data, khususnya untuk sektor ICT dan pelancongan. Ia telah diluluskan oleh Kabinet pada April 2023 berikutan cadangan Kementerian Ekonomi, dan turut disokong oleh Kementerian Pelancongan, Kesenian dan Kebudayaan.
Turut hadir pada taklimat itu ialah Pesuruhjaya MCMC Derek Fernandez dan Pengarah Kanan Pusat Analitik Data Raya Negara (NBDAC) DOSM, Jamaliah Jaafar.
Menteri Komunikasi Datuk Fahmi Fadzil yang turut menyentuh isu itu pada Ahad, berkata inisiatif pengumpulan data semata-mata bertujuan untuk menyokong Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM) dalam menghasilkan statistik rasmi yang lebih terperinci.
“Tujuannya adalah untuk mengumpul data untuk statistik rasmi DOSM. Ia tidak mengandungi sebarang maklumat peribadi tetapi memberi tumpuan kepada trend untuk membolehkan kami mengumpul maklumat lebih terperinci tentang kualiti, tahap penglibatan, dan bilangan pengguna di mukim atau daerah tertentu,” katanya lapor Bernama.
Inisiatif itu sejajar dengan amalan antarabangsa, menurut MCMC, dan dibangunkan melalui perundingan dengan Kesatuan Telekomunikasi Antarabangsa (ITU) dan badan pakar lain.
Dalam satu kenyataan minggu lepas, MCMC mengulangi bahawa “tiada Maklumat Pengenalan Peribadi (PII) diakses, diproses atau didedahkan” melalui inisiatif MPD, dan semua pengendali rangkaian mudah alih dikehendaki sama ada memproses data dalam persekitaran selamat atau menyerahkan output tanpa nama sahaja.
Kontroversi itu tercetus berikutan laporan yang mencadangkan bahawa inisiatif MPD menimbulkan kebimbangan privasi — artikel yang dikatakan MCMC telah mencetuskan kebimbangan orang ramai berdasarkan maklumat yang salah.
Syarikat telekomunikasi, termasuk U Mobile, Telekom Malaysia (TM), Maxis, CelcomDigi dan YTL Communications, juga telah mengeluarkan kenyataan yang mengesahkan bahawa semua data yang dikongsi dengan MCMC adalah tanpa nama sepenuhnya dan dikendalikan mengikut keperluan undang-undang.
MCMC berkata ia akan terus melibatkan diri dengan media, masyarakat sivil, dan orang ramai untuk menjelaskan perlindungan program dan memastikan pemahaman yang tepat tentang cara data mudah alih dikendalikan. — 9 Jun 2025