KUALA LUMPUR – Presiden Pertubuhan Entiti Vape Malaysia (Move), Samsul Kamal Ariffin mendakwa desakan untuk mengharamkan vape di seluruh negara didorong oleh syarikat-syarikat farmaseutikal.
Ketika tampil di podcast Scoop Insight, Samsul mendakwa “Big Pharma” menggunakan pengaruhnya untuk melemahkan industri vape dalam usaha untuk melindungi produk gantian nikotinnya, seperti tampalan dan gusi, yang kini menghadapi persaingan yang ketara daripada alternatif seperti e-rokok.
“Kuasa sebenar di sebalik larangan vape yang dicadangkan bukanlah Big Tobacco, ia Big Pharma,” kata Samsul.
“Mereka telah mempengaruhi pembuat dasar dari belakang tabir, kerana vape mengancam bahagian pasaran mereka.”
Beliau seterusnya mendakwa bahawa syarikat farmaseutikal mengeksploitasi kebimbangan orang ramai yang semakin meningkat tentang penyalahgunaan vape dan penjualan bawah umur untuk mendesak larangan menyeluruh dan bukannya pendekatan kawal selia berasaskan bukti.
Samsul memberi peringatan bahawa larangan sedemikian akan memakan diri, membawa kepada risiko kesihatan awam apabila pengguna beralih kepada produk pasaran gelap, yang selalunya tidak dikawal dan menimbulkan bahaya yang lebih besar.
“Anda tidak boleh menghapuskan permintaan dengan mengharamkan sesuatu. Apa yang anda lakukan ialah menghapuskan akses kepada pilihan yang sah, terkawal dan mewujudkan ruang untuk produk terlarang dan tidak selamat,” tegasnya.
Kementerian Kesihatan kini sedang menilai kebolehlaksanaan larangan vape di seluruh negara, dengan Menteri Kesihatan Datuk Seri Dr Dzulkefly Ahmad mengesahkan bahawa jawatankuasa pakar sedang mengkaji implikasi undang-undang, ekonomi dan kesihatan awam cadangan itu.
Pada masa ini, di bawah Akta Kawalan Produk Merokok untuk Kesihatan Awam 2024 (Akta 852), cecair vape yang mengandungi nikotin perlu berdaftar dengan Pihak Berkuasa Kawalan Dadah (DCA), dan penjualan kepada individu bawah 18 tahun adalah dilarang.
Pun begitu, pengkritik berpendapat bahawa penguatkuasaan adalah tidak konsisten, dan peranti vape sistem terbuka, yang boleh diisi semula, kekal tersedia secara meluas dan terdedah kepada penyalahgunaan.
Tegas Samsul lagi, larangan sepenuhnya bukanlah jawapannya. Sebaliknya, beliau menggesa penguatkuasaan peraturan sedia ada yang lebih tegas dan mencadangkan produk vape harus dijual secara eksklusif di kedai vape berlesen yang dikendalikan oleh kakitangan terlatih, bukannya di kedai serbaneka atau gerai jalanan.
Beliau turut menyokong langkah yang lebih mantap untuk membendung penjualan dalam talian haram dan inisiatif pendidikan awam yang lebih baik.
“Pengharaman tidak pernah berjaya. Kita telah melihat contoh ini di Singapura, India, dan juga Australia. Apabila peraturan gagal, pasaran gelap berkembang maju,” katanya.
Move, bersama-sama kumpulan industri lain, telah berulang kali menekankan peranan vape sebagai alat pengurangan bahaya untuk perokok dewasa. Memetik data daripada Public Health England dan pelbagai kajian antarabangsa, Samsul mengulangi bahawa vape adalah kurang berbahaya daripada merokok dan telah membantu ramai rakyat Malaysia berhenti daripada rokok tradisional.
Beliau turut mengingatkan bahawa larangan mendadak boleh memusnahkan industri vape sah di Malaysia, yang dianggarkan bernilai lebih RM3 bilion dan menyokong beribu-ribu perniagaan kecil dan pekerjaan di seluruh negara.
“Jika anda mengharamkannya serta-merta, bukan sahaja anda menutup periuk nasi, tetapi anda juga membolehkan perdagangan haram berkembang maju.
“Daripada melindungi kesihatan awam, ia akan mendedahkan lebih ramai orang kepada risiko yang lebih besar,” katanya.
Kerajaan dijangka mengumumkan keputusan mengenai cadangan larangan itu dalam beberapa bulan akan datang.
Walaupun begitu, memandangkan negeri-negeri seperti Johor, Kelantan, Perlis dan Pahang telah menghentikan kelulusan lesen vape, kebimbangan semakin meningkat bahawa pengharaman di seluruh negara mungkin akan dikuatkuasakan tidak lama lagi. – 6 Ogos 2025