KUALA LUMPUR – Tidak adil untuk menyalahkan kerajaan Malaysia atas tindakan sukar diramal Donald Trump yang menaikkan tarif “timbal balik” daripada 24% kepada 25%, kata ahli ekonomi yang mengikuti fasa terbaru perang tarif global presiden AS itu.
Profesor Yeah Kim Leng dari Sunway University berkata Malaysia terperangkap dalam dasar tarif menyeluruh yang tidak menyasarkan mana-mana negara tertentu, oleh itu tidak wajar untuk menyalahkan kerajaan kerana gagal mendapatkan kadar yang lebih rendah.
Beliau menambah bahawa kadar 25% Malaysia berada pada tahap yang lebih rendah berbanding julat 25-40% yang dikenakan ke atas kebanyakan negara lain.
Sementara itu, Pensyarah adjung Universiti Teknologi Petronas, Samirul Ariff Othman, berkata menyalahkan kerajaan adalah tidak berasas dari segi analisis, kerana tindakan tarif Trump secara historis telah menyasarkan kedua-dua sekutu dan musuh, selalunya tanpa mengira pertikaian perdagangan sebenar.
“Malaysia adalah mangsa sampingan dalam naratif yang lebih luas tentang kedaulatan AS dan ‘perdagangan tidak adil’,” katanya kepada Scoop.
“Layanan yang sama telah diberikan kepada Jepun, Jerman, Korea Selatan, dan Kanada pada tahun-tahun sebelumnya.”
Samirul juga menyatakan bahawa kerajaan, melalui Kementerian Pelaburan, Perdagangan dan Industri (Miti) dan Jabatan Perdana Menteri (PMO), telah secara konsisten melibatkan rakan sejawatannya dari AS secara diplomatik – mengelakkan provokasi dan menumpukan kepada melindungi kepentingan ekonomi melalui dialog.
“Ini adalah sikap yang tepat untuk kuasa sederhana yang mengemudi politik kuasa besar. Respon yang lebih lantang mungkin menarik perhatian utama tetapi berisiko mendatangkan bahaya yang lebih besar kepada pelabur dan pengeksport Malaysia.
“Cara kerajaan Madani boleh dinilai sebagai berhati-hati, strategik, dan bermaruah selaras dengan kepentingan Malaysia sebagai pemain perdagangan serantau yang stabil,” katanya.
Kenyataan itu dibuat susulan kritikan terhadap kerajaan berhubung kegagalan mendapatkan pengurangan tarif semasa rundingan baru-baru ini dengan Washington.
Semalam, Ahli Parlimen Tasek Gelugor, Datuk Wan Saiful Wan Jan dalam hantaran di Facebooknya menuntut penjelasan daripada kerajaan, berhubung sasaran Miti untuk mengurangkan tarif tetapi sebaliknya menyaksikan peningkatan daripada 24% kepada 25%.
“Ini jelas menunjukkan bahawa kerajaan telah gagal memenuhi harapan rakyat dalam soal tarif AS. Dan ia jelas menunjukkan kegagalan menteri berkaitan untuk mempertahankan kepentingan negara,” kongsinya, dalam apa yang kelihatan seperti sindiran halus terhadap Menteri Datuk Seri Tengku Zafrul Tengku Abdul Aziz.
Adakah rundingan perdagangan berkesan dengan negara-negara yang ‘sukar diramal’?
Kedua-dua ahli ekonomi percaya rundingan perdagangan kekal penting, walaupun berurusan dengan pihak yang tidak dapat diramalkan seperti Trump. Samirul menegaskan bahawa diplomasi bukanlah transaksi semata-mata, tetapi berulang, jangka panjang, dan sering tidak simetri.
Bahkan apabila rundingan tidak dapat mengelakkan tarif, ia membantu memelihara saluran diplomatik untuk pengecualian atau semakan pada masa hadapan, menjelaskan skop dan impak kepada sektor yang terjejas, dan memberi isyarat kepada pelabur bahawa Malaysia kekal sebagai negara dagangan berdasarkan peraturan.
“Untuk tidak melibatkan diri semata-mata kerana hasilnya tidak menentu adalah berpandangan singkat. Walaupun dengan rakan kongsi AS yang sukar diramal, Malaysia perlu kekal sebagai mudah diramal,” katanya.
Yeah menambah bahawa, tidak seperti China yang ekonominya lebih besar, Malaysia tidak mampu untuk terlibat dalam perang tarif dan sebaliknya perlu menyasarkan hasil yang saling menguntungkan meskipun dasar dan gaya rundingan Trump yang tidak menentu. Beliau menyatakan bahawa kenaikan hampir universal – 25% hingga 40% untuk kebanyakan negara – membataskan kuasa tawar-menawar Malaysia melainkan ia mematuhi tuntutan Washington.
“Seperti kebanyakan negara yang berunding dengan pentadbiran Trump, Malaysia perlu mengakur kepada tekanannya untuk mengurangkan defisit perdagangan dua hala, mengembalikan atau melabur dalam pengeluaran di AS, dan tuntutan lain yang tidak didedahkan,” katanya.
Samirul berkata pengaruh Malaysia kekal terhad di bawah pentadbiran Trump yang unilateralis dan populis, menyifatkan pendirian perdagangannya sebagai “politik yang menyamar sebagai ekonomi,” didorong lebih oleh persepsi ketidakadilan perdagangan, prestasi politik, dan ideologi nasionalis daripada ekonomi yang kukuh.
“Malaysia bukanlah saingan strategik, mahupun ancaman perdagangan berdasarkan skala, namun ia telah disasarkan bersama ekonomi yang lebih besar seperti Jepun dan Korea Selatan. Ini menunjukkan bahawa pentadbiran Trump tidak responsif kepada diplomasi senyap semata-mata.”
Namun, beliau berkata Malaysia masih boleh meneruskan kesnya melalui diplomasi dua hala menerusi Miti dan Wisma Putra, serta platform multilateral seperti Asean, Apec, dan WTO. Ia juga harus menonjolkan dirinya sebagai rakan kongsi yang boleh diramal dan berasaskan peraturan – berbeza dengan pendekatan Trump yang tidak menentu.
“Walau bagaimanapun, memandangkan sifat doktrin perdagangan Trump yang dipolitikkan, pengaruh Malaysia akan kekal sederhana melainkan disokong oleh gabungan yang lebih luas atau kaitan rantaian bekalan yang kritikal.”
Bagaimana Malaysia boleh melindungi dirinya?
Yeah memberi amaran bahawa dengan pengguna dan perniagaan AS dijangka mengurangkan import disebabkan harga yang lebih tinggi, pengeksport Malaysia harus bersiap sedia untuk penurunan permintaan. Firma mungkin terpaksa mengurangkan pengeluaran dan inventori semasa mencari pasaran alternatif.
Beliau menggesa kerajaan untuk memantau kesan ke atas pengeluaran industri, pekerjaan dan pendapatan supaya bantuan yang disasarkan boleh ditawarkan untuk mengurangkan potensi kesukaran.
Sementara itu, Samirul berkata Malaysia perlu menerima bahawa sebagai sebuah ekonomi yang kecil dan terbuka, ia tidak boleh mengawal kejutan luaran. Bagaimanapun, ia boleh membina daya tahan dengan mempelbagaikan pasaran eksport dan mengurangkan pergantungan kepada AS, sambil mengukuhkan hubungan dalam Asean, dan mengembangkan perdagangan dengan China, India dan Timur Tengah.
Beliau juga menggesa pelaburan dalam sektor bernilai-tinggi seperti pembuatan termaju, boleh diperbaharui dan teknologi digital untuk menarik FDI yang kurang sensitif terhadap tarif. Ia bagi membolehkan kerajaan membina simpanan strategik dan penampan kitaran balas untuk melindungi industri yang bergantung kepada eksport ketika berdepan kejutan perdagangan.
“Pelajaran utama di sini ialah untuk membina penyerap hentakan, bukan mengandaikan kestabilan,” katanya. – 11 Julai 2025