KUALA LUMPUR – Krisis perlembagaan dan Diraja yang semakin memuncak di Negeri Sembilan memasuki episod baharu yang dramatik apabila Dewan Undangan Negeri (DUN) dibubarkan, polis dilaporkan menghalang beberapa individu penting yang dikaitkan dengan pertikaian pewarisan takhta dan Mahkamah Tinggi campur tangan bagi menghentikan Sidang Khas Dewan Keadilan dan Undang (DKU).
Perkembangan itu berlaku selepas Menteri Besar Datuk Seri Aminuddin Harun mengesahkan lewat malam tadi bahawa Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan, Tuanku Muhriz Tuanku Munawir, memperkenankan pembubaran DUN yang mempunyai 36 kerusi, sekali gus membuka jalan kepada pilihan raya negeri mengejut.
Pembubaran itu berlaku selepas 14 Ahli Dewan Undangan Negeri (Adun) Barisan Nasional menarik balik sokongan terhadap Aminuddin dengan alasan tidak berpuas hati terhadap cara beliau mengendalikan pertikaian diraja tersebut.
Pada masa sama, ketegangan tercetus di kediaman rasmi Tunku Besar Tampin, lokasi yang dijadualkan menjadi tempat berlangsungnya sidang khas DKU. Pegawai polis dilaporkan mengunci pintu pagar dan menghalang pemimpin adat serta kenamaan daripada memasuki kawasan berkenaan.
Kebuntuan itu hanya berakhir selepas Tunku Besar Tampin, Tunku Syed Razman Tunku Syed Idrus Al-Qadri, sendiri mengarahkan agar pintu pagar dibuka, membolehkan mesyuarat diteruskan.
Mesyuarat itu berlangsung di tengah-tengah pertikaian sengit berhubung takhta Negeri Sembilan.
Pada 19 April lalu, para Undang telah mengisytiharkan Tunku Nadzaruddin Tuanku Ja’afar sebagai Yang di-Pertuan Besar, satu langkah yang mencabar kedudukan Tuanku Muhriz. Kerajaan negeri bagaimanapun menolak pengisytiharan tersebut dengan menyifatkannya sebagai tidak berperlembagaan.
Walaupun kontroversi berterusan, Tunku Nadzaruddin dilaporkan dimasyhurkan sebagai Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan ke-12 susulan sidang khas DKU hari ini, menandakan permulaan pemerintahan baharu di bawah sistem Adat Perpatih Negeri Sembilan.
Namun begitu, kesahihan pemasyhuran tersebut masih dipertikaikan.
Pakar-pakar perlembagaan dan undang-undang pula berpendapat bahawa cubaan empat Undang untuk menyingkirkan Tuanku Muhriz adalah tidak sah dan baginda kekal sebagai pemerintah Negeri Sembilan yang sah di sisi perlembagaan.
Menambah lagi ketidaktentuan, Mahkamah Tinggi hari ini mengeluarkan injunksi sementara bagi menghentikan mesyuarat DKU serta menghalang usaha untuk menyingkirkan setiausaha badan itu, Raja Norazli Raja Nordin, lapor Malay Mail Online.
Hakim Roz Mawar Rozain membenarkan permohonan tersebut selepas Raja Norazli dan DKU memohon agar status quo pentadbiran badan berkenaan dikekalkan.
Perintah injunksi itu menghalang plaintif daripada memanggil atau mengadakan sebarang mesyuarat DKU, termasuk sidang khas tersebut, mengganggu tugas Raja Norazli, menubuhkan jawatankuasa bagi mengambil alih kuasa beliau, atau membuat keputusan pentadbiran yang menjejaskan operasi DKU.
Perintah itu akan terus berkuat kuasa sehingga mahkamah memutuskan isu bidang kuasa dan perkara-perkara awal lain atau mengeluarkan arahan selanjutnya.
Keputusan mahkamah itu juga menghalang plaintif daripada menyingkirkan Raja Norazli, mengendalikan urusan DKU atau mengeluarkan kenyataan mengenai hal ehwal DKU.
Sebelum ini, Raja Norazli menolak tindakan menggantungnya oleh beberapa ketua adat dengan menegaskan bahawa tindakan itu “tidak mempunyai kesan undang-undang” kerana hanya Yang di-Pertuan Besar mempunyai kuasa untuk menyingkirkannya.
Sementara itu, laporan media turut mendakwa bahawa Tunku Nadzaruddin dihalang daripada menghadiri satu majlis rasmi di kediaman Tunku Besar Tampin selepas tidak dibenarkan meninggalkan sebuah hotel di Melaka.
Bekas Yang Dipertua Dewan Negara, Tan Sri Rais Yatim berkata:
“Tunku berada di hotel dan mahu datang ke sini (kediaman rasmi Tunku Besar Tampin), tetapi baginda dihalang. Baginda juga dilaporkan akan dibawa ke Kuala Lumpur. Setiap individu mempunyai hak peribadi di sisi undang-undang. Baginda tidak sepatutnya dipaksa atau dikenakan sebarang sekatan kerana ia boleh dianggap sebagai ‘penahanan salah’ (false imprisonment) dari sudut undang-undang.”
Ketika bercakap kepada media di luar kediaman tersebut, Rais turut berkata:
“Baginda tidak dibenarkan menghadiri majlis di sini untuk melaksanakan tugas sebagai Yang di-Pertuan Besar ke-12. Pihak polis juga tidak menyatakan sebab mengapa baginda tidak dibenarkan hadir. Saya mahu mengetahui, demi menegakkan undang-undang dan memberikan maklumat kepada rakyat negeri ini, di bawah peruntukan undang-undang manakah baginda dikurung di hotel tersebut. Pertama sekali, baginda tidak dibenarkan meninggalkan premis untuk datang ke sini bagi melaksanakan tanggungjawab sosial.”
Dalam perkembangan berkaitan, Undang Jelebu Datuk Maarof Mat Rashad dilaporkan berang selepas dihalang daripada bertemu Tunku Nadzaruddin di hotel berkenaan.
Beliau kemudiannya dilihat memasuki lobi hotel bersama Ketua Polis Negeri Sembilan, Datuk Alzafny Ahmad. Setakat berita ini ditulis, polis masih belum mengeluarkan sebarang kenyataan berhubung dakwaan tersebut.
Dengan pembubaran Dewan Undangan Negeri, Negeri Sembilan kini menuju ke pilihan raya negeri mengejut. Parti-parti dalam Pakatan Harapan iaitu PKR, DAP dan Amanah telah mengumumkan rancangan untuk bertanding di kesemua 36 kerusi negeri, manakala DAP menangguhkan persidangan kebangsaannya bagi memberi tumpuan kepada kempen di Negeri Sembilan dan Johor.
Krisis ini telah meletakkan sistem monarki unik Negeri Sembilan di bawah perhatian nasional. Di bawah Adat Perpatih, empat ketua pemerintah warisan yang dikenali sebagai Undang Yang Empat dari Sungai Ujong, Rembau, Jelebu dan Johol memainkan peranan penting dalam pemilihan Yang di-Pertuan Besar.
Walaupun para Undang mempunyai kuasa perlembagaan untuk memilih pemerintah dan, dalam keadaan tertentu, mengusahakan penarikan diri baginda, pakar undang-undang menegaskan bahawa percubaan terbaru untuk menyingkirkan Tuanku Muhriz tidak memenuhi kehendak perlembagaan.
Persoalan mengenai kesahihan tindakan tersebut terus menjadi isu utama dalam pertikaian politik dan diraja yang semakin kompleks ini. – 5 Jun, 2026