KUALA LUMPUR – Malaysia melangkah setapak ke hadapan dengan pengenalan Akta Keselamatan Dalam Talian (ONSA), namun pakar mengingatkan cabaran sebenar bukan sekadar meluluskan undang‑undang, tetapi memastikan ia dilaksanakan dan dikuatkuasakan dengan berkesan.
Bercakap pada satu sesi panel mengenai keselamatan dalam talian dan akauntabiliti platform, barisan panel sependapat bahawa undang‑undang sahaja tidak mencukupi. Sebaliknya, tumpuan perlu beralih kepada membina ekosistem digital yang lebih selamat melalui penguatkuasaan yang lebih kukuh, akauntabiliti industri yang lebih besar serta peningkatan kesedaran dalam kalangan ibu bapa dan kanak‑kanak.
Timbalan Ketua Pengarah (Reformasi Undang‑Undang) Bahagian Hal Ehwal Undang‑Undang di Jabatan Perdana Menteri, Datuk Thiyagu Ganesan, berkata kejayaan ONSA tidak seharusnya diukur berdasarkan bilangan tindakan penguatkuasaan terhadap platform dalam talian, tetapi sama ada ia meningkatkan keyakinan awam terhadap keselamatan dalam talian.
“Pada pandangan saya, kejayaan tidak boleh diukur dengan berapa banyak tindakan penguatkuasaan yang kita ambil terhadap platform. Itu bukan penanda aras,” katanya.
Sebaliknya, beliau berkata matlamat utama adalah mewujudkan persekitaran dalam talian dengan konfigurasi asal (default setting) yang lebih selamat dan sistem cadangan yang bertanggungjawab, sekali gus memberi ibu bapa keyakinan bahawa anak‑anak mereka boleh menggunakan internet dengan selamat.
“Ketika kami merangka Akta ini, dengan sokongan Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (MCMC), objektif kami adalah untuk mewujudkan sistem yang menyediakan konfigurasi asal lebih selamat dan sistem cadangan yang bertanggungjawab supaya ibu bapa lebih yakin bahawa anak‑anak mereka dilindungi dalam talian,” tambahnya.
Namun, Pesuruhjaya Kanak‑Kanak Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (Suhakam), Dr Farah Nini Dusuki, berkata cabaran terbesar Malaysia bukanlah ketiadaan undang‑undang tetapi memastikan ia dikuatkuasakan dengan betul.
“Sepanjang tiga tahun lalu, saya lihat kita sudah mempunyai banyak undang‑undang yang mengawal pelbagai aspek kehidupan kanak‑kanak. Apa yang masih kita hadapi ialah pelaksanaan dan penguatkuasaan yang berkesan,” katanya.
Farah berkata Malaysia memerlukan mekanisme pemantauan yang lebih kukuh untuk menilai bagaimana undang‑undang dilaksanakan dan mengenal pasti bidang yang perlu diperbaiki.
Beliau turut menekankan bahawa keselamatan dalam talian harus mengambil pendekatan pencegahan, sama seperti bagaimana persekitaran fizikal direka untuk melindungi kanak‑kanak.
“Kita tidak mengharapkan kanak‑kanak belajar cara melintas jalan berbahaya. Kita bina jalan yang lebih selamat,” katanya, sambil menambah prinsip yang sama harus diterapkan dalam persekitaran digital.
Ketua Perlindungan Kanak‑Kanak Unicef Malaysia, Saskia Blume, berkata akauntabiliti platform perlu menjadi teras usaha keselamatan dalam talian kerana tanggungjawab tidak seharusnya diletakkan semata‑mata pada kanak‑kanak.
“Beban tidak sepatutnya ditanggung oleh kanak‑kanak untuk menyesuaikan diri dengan persekitaran digital yang tidak selamat. Tanggungjawab adalah pada kita semua untuk memastikan persekitaran digital selamat dan sesuai untuk kanak‑kanak,” katanya.
Beliau menambah bahawa pengawal selia perlu menetapkan penanda aras yang jelas bagi menilai sama ada platform memenuhi kewajipan mereka, termasuk menjalankan penilaian impak hak kanak‑kanak dan mematuhi keperluan ketelusan yang lebih ketat.
Pesuruhjaya Tinggi Australia, Danielle Heinecke, berkongsi pengalaman Australia selepas memperkenalkan undang‑undang yang mewajibkan platform media sosial mengambil langkah munasabah untuk menghalang kanak‑kanak di bawah umur 16 tahun daripada membuka akaun.
Beliau berkata peraturan dan penguatkuasaan adalah penting tetapi mesti dilengkapi dengan pendidikan, penglibatan ibu bapa dan sokongan komuniti.
“Kita tidak boleh mengharapkan undang‑undang atau denda sahaja menyelesaikan semua masalah, dan kita juga tidak boleh menyerahkan sepenuhnya tugas keibubapaan,” katanya.
Heinecke menambah bahawa pendekatan Australia bukanlah untuk mengharamkan kanak‑kanak daripada menggunakan media sosial, tetapi menangguhkan akses sehingga mereka mempunyai literasi digital dan daya tahan dalam talian yang lebih kukuh.
Sementara itu, Setiausaha Bahagian Kawalan dan Pematuhan di Kementerian Komunikasi, Kamaruddin Abdul Rani, berkata pengawal selia harus mengutamakan “keselamatan melalui reka bentuk”, iaitu platform dibina dengan perlindungan pengguna sejak awal.
“Reka bentuk platform adalah paling penting. Jika keselamatan dibina sejak awal, ia lebih mudah untuk pengawal selia dan penggubal undang‑undang memastikan pematuhan,” katanya.
Ketua Pegawai Eksekutif Tune Talk, Gurtaj Singh Padda, berkata pemain industri juga mempunyai peranan dalam melindungi kanak‑kanak dengan memberi ibu bapa kawalan lebih besar terhadap perkhidmatan dalam talian yang boleh diakses anak‑anak mereka.
Beliau berhujah bahawa syarikat teknologi lebih cenderung mengubah tingkah laku apabila terdapat akibat komersial yang nyata.
“Satu‑satunya cara untuk membuat platform bertindak bukan melalui peraturan sahaja, tetapi dengan memberi kesan kepada perniagaan mereka. Kita mempunyai keupayaan untuk menyekat akses kepada perkhidmatan seperti TikTok atau Facebook jika perlu,” katanya.
Ketika Malaysia bergerak ke hadapan dengan ONSA, pakar percaya fasa seterusnya akan menentukan sama ada undang‑undang itu benar‑benar membawa perlindungan bermakna kepada kanak‑kanak.
Cabaran, kata mereka, bukan lagi tentang mencipta peraturan baharu, tetapi memastikan kerajaan, platform teknologi, industri, ibu bapa dan pendidik bekerjasama untuk membina internet yang lebih selamat. – 24 Julai 2026